Transactions on Computational Science XIX: Special Issue on Computer Graphics

Maria Storozhilova, Alexey Lukin, Dmitry Yurin (auth.), Marina L. Gavrilova, C. J. Kenneth Tan, Anton Konushin (eds.)

The Innovation Handbook: How to Develop, Manage and Protect Your Most Profitable Ideas

Adam Jolly

Guidelines for Technical Planning for On-Site Emergencies (CCPS Guidelines)

Center for Chemical Process Safety (CCPS)

نقش توسعه فضای سایبر در روابط ژئو پلتیک ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارسword

فهرست
صفحه			عنوان
1		چکیده فارسی
2		چکیده­انگلیسی
3			فصل اول
4	مقدمه		1-1
5	بیان مسئله		2-1
6	سوال تحقیق		3-1
6	فرضیه تحقیق		4-1
6	اهداف تحقیق		5-1
6	روش تحقیق		6-1
8	اهمیت و ضرورت تحقیق		7-1
9	تنگناها و محدودیت های تحقیق		8-1
9	پیشینه تحقیق		9-1
10	محدوده مورد مطالعه		10-1
11	موقعیت جمهوری اسلامی ایران درمنطقه		1-10-1
12	خلیج فارس هارتلند انرژی جهان		1-10-2
13	قلمرو تحقیق		1-11
13	محدوده زمانی		1-11-1
13	سازمان دهی تحقیق		11-1
14	تعریف مفاهیم و اصطلاحات		12-1
17			فصل دوم
18	مفهوم ژئوپلتیک اطلاعات		1-2
19	عوامل ژئوپلیتیک اطلاعات		1-1-2
19	نقش ژئوپلیتیک اطلاعات در امنیت کشورها		2-1-2
24	کارکردهای ژئوپلیتیک اطلاعات		3-1-2
24	کارکرد امنیتی		1-3-1-2
27	کارکرد نظامی		2-3-1-2

27	کارکرد اقتصادی	3-3-1-2
28	کارکرد سیاسی	4-3-1-2
30	کارکرد همگرایی	5-3-1-2
31	کارکرد واگرایی	6-3-1-2
32	مفهوم مرزومرزنشینی	2-2
32	مفاهیم مرتبط با مرز و مرزنشینی	1-2-2
32	خطوط مرزی	1-1-2-2
32	اختلافات مرزی	2-1-2-2
34	کارکرد مرز	3-1-2-2
35	عوامل تأثیرگذاربر تحولات مرزهای سیاسی	2-2-2
39	مفهوم همگرایی و واگرایی	3-2
43	عوامل تأثیرگذار بر همگرایی	1-3-2
43	عوامل تأثیرگذار بر واگرایی	2-3-2
44	دیدگاه های مختلف درباره ی همگرایی و واگرایی	4-2
44	دیدگاه سیاسی-امنیتی	1-4-2
45	دیدگاه اجتماعی	2-4-2
45	دیدگاه اقتصادی	3-4-2
46	دیدگاه ایدئولوژیکی	4-4-2
46	چشم انداز ژئوپلیتیک همگرایی و واگرایی	5-2
46	تحلیل سنتی	1-5-2
48	تحلیل مدرن	2-5-2
50	تحلیل پست مدرن	3-5-2
53	تحلیل پسامدرن	4-5-2
54	امنیت ملی	2-6
56	عوامل تعیین کننده امنیت ملی	1-2-6
60	منابع ناامنی ایران از حوزه خلیج فارس	2-2-6

64	فصل سوم
65	مواد تحقیق	1-3
70	روش تحقیق	2-3
70	جامعه آماری تحقیق	3-3
71	نمونه وروش نمونه گیری	4-3
71	روش و ابزار جمع آوری اطلاعات	5-3
71	روش کتابخانه ای	1-5-3
71	روش میدانی	2-5-3
71	روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات	7-3
73		فصل چهارم
74	فضای سایبر در خدمت جنگ نرم	1-4
74	تبیین اجمالی مفهوم قدرت و فضای سایبر	2-4
75	تازگی فضای سایبر و پیچدگی فهم روابط موجود در این فضا	3-4
77	جنگ سایبری چیست؟	4-4
78	تبلیغی درباره جنگ سایبری	5-4
78	مسئله امنیت ملی	6-4
78	مسئله دنیای مجازی و فضای سایبر	7-4
79	گسترش نفوذ فناوری اطلاعات (IT)	8-4
82	نگاهی اجمالی به رتبه ایران در اینترنت پرسرعت و موبایل	9-4
107		فصل پنجم
108	ارزیابی فرضیه ها	1-5
108	ارزیابی فرضیه اول	1-1-5
109	ارزیابی فرضیه دوم	2-1-5
110	نتیجه گیری	2-5
112	بیان محدودیتها	3-5
113	پیشنهادها و راهکارها	4-5
114		منابع

	فهرست شکل­ها
صفحه				عنوان
11				محدوده مورد مطالعه
15				ویلیام گیبسون
73				دکترجوزف نای
73				نمایی­ازARPANET

	فهرست جداول
صفحه	عنوان
25	تأثیرهای اینترنت در ارتباط با امنیت ملی
47	هویت و تمایز
78	20کشور برتر جهان در تعداد کاربر اینترنت
81-81	Global regional internet penetration rate 2009-2014
96	تهدیدهای سایبر تروریستی علیه زیر ساخت­های حیاتی
111	اشکال تهدید ساختارهای اطلاعاتی ­راهبردی

 چکیده

توسعه ارتباطات درقالب ارتباطات فضای مجازی،امکان تبادل اطلاعات،دستیابی و دسترسی افرادونهادها به یکدیگرازطریق اینترنت به صورت همزمان،پارادایم جدیدی را برزندگی بشرحاکم کرده که به عنوان مزیتی برای بشرامروزه به شمارمیرود. واین درحالی است که فضای مجازی به دلیل ماهیت فراکشوری ونیزقابلیت برقراری ارتباط وجا به جایی اطلاعات وداده درمقیاس جهانی عملاً درتعارض با منافع حکومتها ودولتهای ملی قرارمیگیرد. در چنین فضایی، هم ژئوپلیتیک وجغرافیای سیاسی وهم مفاهیم مرتبط با آن دچارتحول شده اندکه این تحول به ویژه درمفهوم حاکمیت نمایان است. ازطرفی نیز منطقه خلیج فارس تبدیل به هدفی برای حملات سایبرشده است وشاهد کشمکش مخفی درحوزه سایبر میان ایالات‌متحده،اسرائیل وکشورهای عرب این منطقه دریک طرف وایران وروسیه درطرف دیگرهستیم.همچنین باید توجه داشت که امروزه همگرایی و واگرایی میان کشورها به طرز روز افزونی وجوه سایبرنتیک یافته است.نوشتارحاضربااستفاده ازروش توصیفی–تحلیلی به تبیین توسعه فضای سایبری درروابط ژئوپلیتیک ایران وکشورهای عرب حوزه خلیج فارس پرداخته و ضمن بررسی توان سایبر بازیگران این منطقه براین نظر است که کشورهای منطقه افزایش توان سایبری ایران را تهدیدی بالقوه برای خود تلقی میکنند همچنان تهدید امنیتی بالقوه‌ای علیه دیگرکشورهای خلیج فارس است وبااین که کشورهای عرب حوزه خلیج فارس شروع به توسعه توان سایبری دفاعی خودنموده‌اند بااین‌حال هنوز نیاز به گسترش توان دفاعی وهمکاری کارآمدترمیان آنها برای ممانعت ازتهدیدات پیش‌ روی حس می‌شود.

واژگان کلیدی :حاکمیت،فضای سایبر،ژئوپلتیک،جغرافیای سیاسی، منافع ملی،خلیج فارس،همگرایی،واگرایی

 Abstract

The development of communication and the mutual access of people and institutions through the internet have formed a new paradigm on people life which can be considered as an advantage for humanity. Meanwhile , it seems that virtual space may threaten the sovereignty and interests of national states due to its global scale and the possibility of transferring information beyond the control of individual states. Accordingly. It can be argued that geopolitics and dependent concepts especially sovereignty have been transformed and should be redefined. Meanwhile, the Persian Gulf region has become a purpose for cybernetic conflicts between competent states such as the united state, Israel and conservative Arab counties in one hand and Iran and Russia on the other hand., move over it must be mentioned that integration and divergence between countries have increasingly become cybernetic. The present paper explores the effects of the expansion of cybernetic spaces on the geopolitical relations of Iran and Arab countries of the Persian Gulf region. The author argues that the expansion of cybernetic power of Iran is perceived as a potent threat by other states of Persian region and although these states have incepted the development of their cybernetic power, the expansion of their defensive power and widespread cooperation are needed for preventing the potent threats

Key words: sovereignty, cybernetic space, geopolitics, political geography, national interests, Persian Gulf,integration,divergence

1-1- مقدمه

فضای مجازی و شبکه جهانی اینترنت به دلیل ماهیت عملکردی فراکشوری و نیز قابلیت برقراری ارتباط و جابه جایی اطلاعات و داده در مقیاس جهانی و اتصال کاربران و ابناء بشر از سراسر جهان صرف نظر از ملیت ، قومیت ، مذهب ، نژاد ، زبان و غیره عملاً در تعارض با منافع حکومتها و کشورها و دولت های محلی قرار می گیرد. به عبارتی فضای مجازی و شبکه اینترنت ، قدرت حکومتها و دولت های ملی و نیز حاکمیت آنها بر فضای ملی را به چالش می کشد. این خاصیت فضای مجازی می تواند به تولد و رشد نیروهای ضد حکومتی ، کاهش مقبولیت حکومتها نزد شهروندان افزایش قدرت مانور نیروهای ضد حکومتی چه در مقیاس شهروندی و فضای ملی و چه در مقیاس فراکشوری و جهانی و به طور کلی امکان تهدید ، تضعیف ، سقوط و جابجائی دولتها و حکومتهای ملی و ارزشهای مورد نظر آنها و جایگزینی نیروهای رقیب و نیز کاهش اقتدار حاکمیتی آنان منجر گردد.

از این رو حکومتها و دولتهای ملی به تکاپو افتاده اند تا از پس این چالش برآیند و تهدیدات بر علیه خود را کاهش داده و یا از بین ببرند. آنها گاهی اوقات تهدیدات علیه خود را به تهدیدات علیه امنیت ملی بقیه ، تفسیر و معنی می کنند و از آن بر علیه نیروهای رقیب و ضد خود استفاده می نمایند. بنابراین حکومتها و دولتها و نیروهای خود آنها چه با مبدأ و مقیاس ملی و چه با مبدأ‌ و مقیاس فراکشوری و جهانی ، در فضای مجازی و بر سر فرصتها و قابلیت های آنان با یکدیگر به رقابت و نبرد می پردازند و هم دیگر را به چالش می کشند.

حاکمیت جمهوری اسلامی نیز ، به لحاظ ژئوپلیتیکی با فرصتها و چالشهای ویژه قرن حاضر مواجه است. عوامل ژئوپلیتیکی متعددی بر حاکمیت جمهوری اسلامی ایران تأثیر می گذارند این عوامل که در برگیرنده بعد ملی حاکمیت جمهوری اسلامی ایران با تهدیدهای منطقه ای و فرامنطقه ای که ناشی از رقابت کشور ما جهت تأمین هر چه بیشتر منافع ملی خود می باشند، مواجه است و اعتراضهای مردمی که هم زمان با انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری به وقوع پیوست گرچه ، از سوی حاکمیت کنترل شد. اما ، پیش بینی تحول تهدید حاکمیت جمهوری اسلامی ایران را اجتناب ناپذیر می نماید. نقش آفرینی جمهوری اسلامی و اعمال حاکمیت آن علاوه بر توجه به عوامل قدرت سخت ، توجه به عوامل قدرت نرم را نیز طلب می کند.

از این رو در پایان نامه حاضر ، ضمن تبیین چهارچوب تحقیق در فصل اول به تشریح مبانی نظری و به طور کلی به مفهوم حاکمیت و فضای سایبری در فصل دوم پرداخته می شود. و در فصل سوم به مواد و روشهای تحقیق پرداخته می شود و به تحلیل روند پیشرفت فضای سایبر بر چشم انداز ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران در فصل چهارم خواهیم پرداخت. ارزیابی فرضیه ها و نتیجه گیری نیز محتوای فصل پنجم را تشکیل می دهد.

1-2- بیان مسئله

منطقه خاورمیانه، محل مناقشه‌های سیاسی خاصی است. این مناقشات ،از یک طرف به مسئله فلسطین و اسراییل و از طرف دیگر به نقش ویژه و جدید ایران اسلامی از نظر ژئوپلیتیک بازمی‌گردد. اگرچه مناقشه‌های ایران و سایر کشورهای این منطقه از قبل از انقلاب نیز وجود داشت ولی وقوع انقلاب اسلامی ویژگی خاصی به این روابط مناقشه برانگیز بخشیده است. به عبارت دیگر، با وقوع انقلاب اسلامی و حمایت ایران از فلسطین و تعارض با رژیم صهیونیستی، این مناقشات وارد عرصه خاصی شده است. از طرف دیگر، بعد از انقلاب اسلامی ایران تلاش برخی از کشورهای منطقه در فروکاستن از مناقشه و تعارض با رژیم صهیونیستی و نزدیکی بیشتر به آن رژیم، باعث گردید که ایران به عنوان یکی از قطب‌های اصلی مبارزه با نفوذ این رژیم در منطقه مطرح گردد. جنگ ایران و عراق و مناقشه بر سر جزایر سه گانه و استفاده از میدان‌های گازی و نفتی و همچنین کنترل تنگه هرمز از طرف ایران نیز از جمله عواملی بوده است که روابط ژئوپولیتیک ایران با سایر کشورها را بحرانی نموده است. از آخرین رویدادهایی که این مناقشات قدیمی را وارد مرحله جدید‌ی نموده، پی‌گیری و اصرار ایران بر سر انرژی هسته‌ای در دو دهه اخیربوده است.

در کنار این رقابت‌ها و مناقشات در میان کشورهای قدرتمند عربی حوزه خلیج فارس، در چند دهه اخیر تحولات اقتصادی و اجتماعی دیگری را در منطقه خاورمیانه شاهد بوده‌ایم که می‌تواند پاسخی به مناقشات پیش گفته و محملی برای برون رفت از این رقابت‌ها باشند. توسعه میدان‌های گازی در جنوب ایران، توسعه مناسبات بازرگانی در شیخ نشین‌های حوزه خلیج فارس و دریای عمان و تحولات موسوم به بهار عربی از جمله مواردی هستند که در صورت به کارگیری سیاست‌های مناسب، می‌توانند فرصتی برای ایران و سایر کشورهای قدرتمند این ناحیه در جهت تثبیت و حتی افزایش نفوذ خود در این منطقه را فراهم نمایند. بر طبق اصول متعارف روابط درون منطقه‌ای و بین‌المللی طبیعی است که هر یک از این کشورها به نوعی به دنبال منافع خود در روابط بین‌المللی خود باشند. پی گیری این منافع، مستلزم کاستن از فشار مناقشات و افزایش سطح همکاری‌های درون منطقه است.

یکی از زمینه‌های به وجود آمده برای بهره‌گیری از فرصت‌های پیش آمده در این منطقه از دنیا، استفاده از فضای سایبری است. در دنیای جدید، انقلاب الکترونیکی فرصت‌ها و در عین حال چالش‌های بسیار جدیدی را در اختیار دولت‌ها قرار داده است که بتوانند منافع خود را به شکل‌های مدرن پی‌گیری کنند. بزرگترین موفقیت انقلاب الکترونیکی، دسترسی سریع و آسان به منابع اطلاعاتی در اقصی نقاط دنیا است. در واقع این انقلاب اگرچه زیرساخت‌های الکترونیکی دارد ولی آنچه اهمیت آن را در دنیای امروز افزایش داده نقش اطلاعاتی آن است. بنابراین می‌توان گفت که این انقلاب بیش از آن که الکترونیکی باشد انقلاب اطلاعاتی است که زیر ساختی برای توسعه جامعه فراهم می‌نماید. توسعه روز افزون این فناوری و افزایش میزان وابستگی به خدمات آن ،بیشتر به دلیل نیاز دنیای مدرن به انبوه اطلاعات و داده‌هایی است که دسترسی به آنها می‌تواند مسیر توسعه را هموارتر نماید و در واقع، زیرساخت‌های حیاتی کشورها ،از جنبه های متفاوت،به این فناوری وابستگی شدیدی یافته است.

البته در ادبیات مطالعات سایبری بیش از آن که این انقلاب اطلاعاتی را به عنوان فرصتی برای توسعه روابط بین کشورها بدانند، از آن بیشتر به عنوان تهدیدی برای امنیت کشورها یاد شده است و از نقش توسعه‌ای آن در جهت افزایش امنیت غفلت شده است. در حالی که پدیده‌های مدرن امروزی را هم می‌توان برای اهداف صلح‌آمیز و هم برای افزایش امنیت جامعه مورد استفاده قرار داد. بنابراین، می‌توان پرسید که چگونه می‌توان توانایی این وسیله ارتباطی را برای کاهش مناقشات و افزایش سطح همکاری‌های امنیتی کشورهای حوزه خلیج فارس ارتقاء داد؟ هدف این پژوهش نشان دان نقش فضای سایبری در گسترش روابط ژئوپولیتیک ایران با سایر کشورهای حوزه خلیج فارس و کاهش تنش‌ها و رونق مناسبات این کشورها است.در این پایان نامه روابط ژئوپلیتیک ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به عنوان متغیر وابسته و توسعه فضای سایبر به عنوان متغیر مستقل مورد مطالعه قرار می گیرد.

 1-3- سوال تحقیق

توسعه فضای سایبر بر روابط ژئوپلیتیک ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس چه تاثیری دارد؟

1-4- فرضیه های تحقیق

1-توسعه فضای سایبری می تواند با تغییر فضای امنیتی روابط ژئوپلیتیک ایران را با کشورهای عربی خلیج فارس تغییر دهد.

2-توسعه فضای سایبر می تواند با عث افزایش همکاریهای مشترک بین ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس می شود.

1-5- اهداف تحقیق

1- تبیین توسعه فضای سایبری در روابط ژئوپلیتیک ایران و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس

2-تحلیل آثار منفی و مثبت توسعه فضای سایبری بر روابط خارجی ایران

3-ارایه راهکارهای لازم جهت استف

CCNATM : Cisco® Certified Network Associate Study Guide

Todd Lammle